Creepware op Android: zo herken, verwijder en voorkom je stalkende apps
Michel van 't Klaphek

Google heeft ruim 800 creepware-apps uit de Play Store verwijderd. Deze apps gaan vaak heel sluw te werk en sturen bijvoorbeeld jouw persoonlijke gegevens door naar het buitenland. Hoe herken je ze? En hoe voorkom je dit? Dit is alles wat je moet weten over creepware.

Lees verder na de advertentie.

Advertenties en adblockers

Je ziet deze tekst omdat je een adblocker gebruikt en onze advertenties blokkeert. Dat vinden we jammer, want die advertenties hebben we nodig om onze onafhankelijke artikelen gratis aan te bieden. Steun Android Planet door ons aan je whitelist toe te voegen. Alvast bedankt!

Creepware op Android: alles wat je moet weten

Android-apps die kwaadwillenden kunnen gebruiken om mensen lastig te vallen, te stalken, bespioneren of te bedreigen noemen we creepware. Dit kan zowel direct als indirect plaatsvinden. Creepware is onderdeel van spyware en dergelijke apps gaan verrassend subtiel te werk. De gevolgen zijn vaak echter een stuk minder subtiel, maar ronduit gevaarlijk. Niet voor niets heeft Google al honderden van dit soort apps uit de Play Store verwijderd.

Het bekendste voorbeeld van creepware is waarschijnlijk FaceApp. Deze app maakt een foto van je gezicht en laat je er vervolgens ouder uitzien. FaceApp werd ontzettend populair halverwege 2019 en veel mensen deelden het resultaat van hun metamorfose op social media, waaronder beroemdheden. Nadat beveiligingsonderzoekers in de techniek achter FaceApp doken werd duidelijk dat de creepware-app eigenlijk allerlei gegevens doorstuurde naar het buitenland.

Lees ook: FaceApp levert hilarische ‘oude’ plaatjes op, maar qua privacy valt er weinig te lachen

Faceapp privacy

Hoe herken je creepware-apps?

Dat is ook het verraderlijke van creepware: het is vaak niet duidelijk dat je met dit soort apps te maken hebt. Meestal komt de ware aard van het beestje (de app) pas naar boven na deskundig onderzoek. In mei 2020 verwijderde Google bijvoorbeeld ruim 800 creepware-apps uit haar winkel nadat wetenschappers grondig onderzoek hadden verricht. Ze hadden zelfs een heuse ‘creepware-scanner’ in elkaar gezet, die de besmette programma’s kon achterhalen.

Wel kun je zelf enkele voorzorgsmaatregelen nemen. Veel creepware-apps doen bijvoorbeeld aan spoofing. Hierbij doen de kwaadwillenden zich bijvoorbeeld voor als een legitieme organisatie, maar bellen ze met een verkeerd nummer. Een voorbeeld van telefoonspoofing is de bekende Microsoft-truc. Hierbij wordt je opgebeld door een zogenaamde klantenservicemedewerker van het bedrijf die je vertelt dat je computer een virus heeft opgelopen. In werkelijkheid probeert de ‘behulpzame’ Microsoft-medewerker de controle over je pc over te nemen.

Andere creepware-apps maken zich schuldig aan stalkgedrag. In een paper van bovengenoemde wetenschappers staat bijvoorbeeld dat sommige programma’s uit jouw naam sms’jes kunnen versturen naar mensen in je contactenlijst. Weer andere creepware-apps gaven toestemming tot handleidingen voor het hacken van andere smartphones en elektronische apparaten.

Verwijderen

Creepware verwijderen is makkelijker gezegd dan gedaan. Vaak is het immers niet precies duidelijk welke app in werkelijkheid niet het beste met jou voorheeft. Indien dit wel het geval is, is de oplossing simpel: verwijder deze applicatie. Wanneer je geen idee hebt welke app mogelijk creepware is kun je het best even een reconstructie maken. Sinds wanneer gebeuren er rare dingen met jouw telefoon? Welke app(s) heb je rondom die periode gedownload?

Vervolgens is het belangrijk om de creepware-app vast te stellen. Dit doe je bijvoorbeeld door informatie over deze programma’s op Google te zoeken. Wees met name alert op niet zo bekende programma’s: je kunt er vanuit gaan dat populaire apps als WhatsApp en Instagram geen creepware bevatten. Wees daarom extra kritisch op applicaties met maar een paar honderd/duizend downloads.

fleeceware android 3

Creepware voorkomen

Google doet haar best om de Play Store zo veilig mogelijk te maken, maar men kan geen complete veiligheid bieden. Er vliegt daarom zo nu en dan een app met creepware onder de radar. De belangrijkste tip om te voorkomen dat dat soort meuk op jouw smartphone terechtkomt heb je zonder twijfel al vaker gehoord: gebruik altijd je gezond verstand.

Let tijdens het downloaden en installeren van apps op wie de aanbieder is van de app en of de naam overeenkomt met de screenshots. Neem ook een kijkje bij de reviews van mensen die de app hebben gedownload. Creepware-apps worden (terecht) vaak heel negatief beoordeeld. Wees dus extreem huiverig bij apps die vooral 1- of 2-sterren-recensies hebben.

Beveilig je toestel

Wil je meer weten over het beveiligen van je toestel? Check dan onze uitgebreide Android-beveiligingsgids. Hierin wordt stap-voor-stap uitgelegd hoe je je toestel zo veilig mogelijk maakt. Ook besteden we hierin aandacht aan hoe je narigheid als adware, fleeceware, malware, ransomware en Android-virussen herkent, verwijdert en voorkomt. Meld je ook aan voor onze nieuwsbrief of download de Android Planet-app voor meer beveiligingstips.

Draag ook bij aan dit artikel

Deel je kennis of stel een vraag. Dat kan anoniem of met een Disqus account.