Hoe weet je zeker dat je online met jouw vriend(in) of familielid in gesprek bent, en niet met een oplichter? AI-scams worden steeds beter, maar hoe kun je jezelf beschermen?
Lees verder na de advertentie.
‘AI-scams worden steeds geloofwaardiger’
Waarschijnlijk heb je weleens te maken gehad met een vorm van digitale (of pogingen tot) oplichting. Denk aan een WhatsApp-berichtje van je kind dat snel geld nodig heeft, een belletje van een bankier over je gehackte bankrekening of een mailtje met een onbetaalde factuur van honderden euro’s. Het zijn voorbeelden van social engineering: mikken op zwaktes van mensen om geld afhandig te maken.
Met de toename van technologie in ons dagelijks leven, is gelukkig ook het bewustzijn van digitale veiligheid gegroeid. En hoewel bovenstaande voorbeelden bij velen wel een alarm laten afgaan, worden jaarlijks nog zo’n 200.000 Nederlanders slachtoffer van online oplichting, waaronder veel jongeren.
Met de opkomst van generatieve AI (kunstmatige intelligentie) nemen ook de mogelijkheden voor oplichters toe om je te bedriegen. Waar een deepfake-video (waarbij iemands gezicht wordt vervangen door die van iemand anders) eerst nog dagen duurde om te maken, kan het nu in enkele uren, misschien wel tientallen minuten met een online applicatie.
De resultaten van zulke AI-video’s zijn daarnaast realistischer dan ooit, net als het namaken van stemmen, op basis van een klein beetje audiomateriaal. Landelijke en internationale veiligheidsorganisaties trekken al jaren aan de bel, maar met de recente ontwikkelingen neemt de urgentie toe.
Europol kwam onlangs met het Serious and organised crime threat assessment van 2025. Hierin wordt de stand van criminaliteit in de Europese Unie geanalyseerd, waaronder scammers die AI misbruiken voor neppe telefoontjes. Het blijkt dat criminelen momenteel levensechte belletjes van een geliefde in nood kunnen namaken, waarbij op jouw geld wordt geaasd.
FBI tipt: digitale handdruk helpt tegen scammers
Hoewel het probleem vrij complex is, gaf de FBI eerder een redelijk eenvoudige tip. Zorg dat je een afspraak maakt met je dierbaren waaraan je elkaar kunt herkennen. Een soort digitale handdruk dus. Denk hierbij aan een stukje kennis dat alleen jullie twee van elkaar weten.
Ook wordt het aangeraden om zo’n bevestiging te bedenken met iedereen in je directe omgeving. Zo kun je de crimineel die zich voordoet als jouw broer, nicht, dochter of vader ontmaskeren, hoe realistisch ze ook klinken aan de lijn.
Wel wordt er kritiek geuit op de toepasbaarheid van zo’n codewoord of handdruk, omdat de ander deze mogelijk kan vergeten. Dat is natuurlijk niet wat je wil als het gaat om een écht noodgeval.
Het is daarom goed om je bewust te zijn van de toenemende hoeveelheid digitale criminaliteit en de hoeveelheid impact die AI er op heeft. Het gaat niet alleen om het kunnen namaken van iemands gezicht of stem, maar ook over het automatiseren van phishing-mails, het beter en sneller vertalen van scamberichten en zelfs naaktfoto’s van jou maken zonder dat je die zelf hebt genomen.
AI helpt ook beschermen tegen scammers
Hoewel de gevaren digitaal toenemen, wordt AI ook ingezet om je er beter tegen behoeden. Zo maakt kunstmatige intelligentie het op grote schaal mogelijk om ongepaste content weg te filteren, bijvoorbeeld op YouTube.
Ook laat je Google Pixel-telefoon weten wanneer een telefoonnummer waarschijnlijk van een scammer is. Fabrikant Honor lanceerde onlangs zelfs een softwarefunctie die deepfake-video’s kan herkennen.
Wat doe jij om jezelf en geliefden online te beschermen tegen kwaadwillenden? Laat het weten in de reacties onderaan deze pagina.
Meer tips over beveiliging:
- 4 tips om namaakelektronica te herkennen: zo voorkom je een miskoop (21 feb)
- Eerste smartphone? Met onze 10 tips blijft je kind veilig (4 okt 2025)
- Patroon vergeten? Zo stel je een nieuwe vergrendeling in (23 sep 2025)
- Fabrieksinstellingen van je Android terugzetten doe je zo (28 jun 2025)
- Bestanden van en naar Android overzetten doe je zo (7 jun 2025)
